واریانس

واریانس، معیار پراکندگی داده‌ها حول میانگین است؛ یعنی میانگین مربع فاصله هر مقدار از میانگین، که مبنای ریاضی انحراف معیار هم هست.

واریانس و انحراف معیار یک چیز را می‌سنجند اما در دو واحد: واریانس در واحد مربع داده است (مثلا «ثانیه به توان دو») که تفسیرش سخت است، برای همین در گزارش‌ها معمولا جذرش یعنی انحراف معیار را می‌گویند. پس چرا واریانس اصلا مهم است؟ چون در آمار خاصیت جمع‌پذیری دارد و پایه محاسبه‌های عمیق‌تر — از توان آماری تا تحلیل واریانس بین گروه‌ها — روی آن بنا می‌شود. نکته مفهومی این است که واریانس بالا یعنی داده پرنوسان، و نوسان بالا یعنی برای رسیدن به نتیجه معنادار به نمونه بزرگ‌تری نیاز دارید؛ به همین دلیل پراکندگی داده مستقیما هزینه و مدت آزمایش را بالا می‌برد. واریانس را نباید با اندازه اثر اشتباه گرفت؛ واریانس درباره پخش‌شدگی است نه درباره تفاوت میانگین‌ها.